Fark Bulma konu anlatımı

Fark bulma soruları nedir?

Fark bulma, görsel dikkati çalıştıran ve çocukların çok sevdiği bir soru tipidir; BİLSEM'e hazırlık materyallerinde de sık görülür. Uygulamadaki sorularda aynı sahnenin iki resmi üst üste durur: çiçek bahçesi, çiftlik, kumsal, deniz altı, parti, karlı bir gün gibi. Alttaki resimde bazı nesneler değiştirilmiştir. Soru hep aynıdır: “İki resim arasında kaç fark var?”

Çocuk iki resmi karşılaştırırken şu becerileri birlikte kullanır:

• Seçici dikkat: Kalabalık bir resimde nesnelere tek tek odaklanmak.
• Görsel karşılaştırma: Renk, büyüklük, şekil ve yön farklarını ayırt etmek.
• Sistemli tarama: Resmi parça parça, hiçbir yeri atlamadan gözden geçirmek.
• Sayma ve çalışma belleği: Bulunan farkları aklında tutup doğru saymak.

BilsemNova uygulamasında 1, 2 ve 3. sınıf için 180'er, toplam 540 fark bulma sorusu var. Kolay sorularda 2-3, orta sorularda 3-4, zor sorularda 4-5 fark bulunur. 1. sınıfta 3, 2 ve 3. sınıfta 4 şık vardır.

Dört temel kural

Farkları bulmak şansa bağlı değildir. Aşağıdaki dört kuralı uygulayan çocuk, farkları kaçırmadan ve iki kez saymadan bulur.

Kolay sorular: eksik nesne ve renk

Kolay sorularda 2 ya da 3 fark vardır. Bu farklar ya bir nesnenin kaybolması ya da bir nesnenin renginin değişmesidir; kontrol listesinin sayı ve renk soruları yeterlidir.

Örnek 1

İki fark: kaybolan ve renk değiştiren kelebek

1. A
2. B
3. C

Çözümü göster

1. A
2. B
3. C

1. Resim bir çiçek bahçesi. Önce bölgelere ayırın: gökyüzü ve kelebekler üstte, çiçekler ve çimen altta.
2. Resmin sol yarısında uçan kelebeklere bakın. Üstteki resimde, en üstteki mavi kelebeğin sağında pembe bir kelebek var; alttaki resimde bu kelebek yok (1. fark).
3. Pembe kelebeğin sol altındaki mavi kelebek, alttaki resimde turuncu (2. fark).
4. Kalan yerlerde (arılar, çiçekler, soldaki pembe kelebek, uğur böcekleri, kurbağa, salyangoz) değişiklik yok. Toplam 2 fark.

Bu soruda yalnız iki kelebek değişmiş; 3 ve 4 şıkları, fark olmayan bir yeri fark sanınca ya da aynı farkı iki kez sayınca seçilir. Doğru cevap A.

Örnek 2

Üç fark: kelebek, kurbağa, çiçek

1. A
2. B
3. C
4. D

Çözümü göster

1. A
2. B
3. C
4. D

1. Resmi dört bölgeye ayırın ve sol üstten başlayın.
2. Sol üst: üstteki resimde büyük mor çiçeğin sağ üstünde uçan mavi kelebek, alttaki resimde yok (1. fark).
3. Sol alt: yılanın sağındaki yeşil kurbağa alttaki resimde turuncu (2. fark). Kurbağanın sağında duran küçük mor çiçek de alttaki resimde yok (3. fark).
4. Sağ yarıdaki büyük kırmızı çiçekler, pembe kelebekler, sağdaki kurbağa ve tırtıl iki resimde de aynı. Toplam 3 fark.

2 diyen çocuk bir farkı kaçırmıştır; 5 ve 7 ise fark olmayan yerleri de saymaktır. Doğru cevap B.

Orta sorular: boyut farkı da işin içinde

Orta sorularda 3 ya da 4 fark vardır. Kaybolan ve renk değiştiren nesnelere bir de büyüyen nesneler eklenir. Büyüme kolay gözden kaçar: nesne yerindedir, rengi de aynıdır; yalnız daha büyüktür.

Örnek 3

Parti sahnesi: üç farklı fark türü

1. A
2. B
3. C

Çözümü göster

1. A
2. B
3. C

1. Sol üst: üstteki resimde iki mavi balon var; soldaki mavi balon alttaki resimde yok (1. fark).
2. Orta: üstteki resimdeki kırmızı balon alttaki resimde mavi (2. fark). Sağdaki kırmızı balon ise iki resimde de kırmızı.
3. Sol alt: mor parti şapkası alttaki resimde daha büyük (3. fark).
4. Hediye paketleri, kekler ve sağdaki parti şapkası aynı. Toplam 3 fark: bir kaybolma, bir renk, bir boyut farkı.

Şapkanın büyümesini kaçıran çocuk 2 der; 1 ise yalnız kaybolan balonu bulmaktır. Doğru cevap C.

Örnek 4

Çiftlik: iki tavuk büyümüş

1. A
2. B
3. C
4. D

Çözümü göster

1. A
2. B
3. C
4. D

1. Üst bölge: güneşin önündeki pembe kelebek aynı; ortadaki pembe kelebek alttaki resimde turuncu (1. fark). Mavi kuş aynı.
2. Sol alt: ahırın altındaki tavuk alttaki resimde daha büyük (2. fark). En alttaki tavuk da daha büyük (3. fark).
3. Sağ alt: üstteki resimde çitin altında iki koyun var; alttaki resimde yalnız biri var, alttaki koyun yok (4. fark).
4. Civcivler, ahır ve çit aynı. Toplam 4 fark.

Büyüyen iki tavuktan birini kaçıran çocuk 3 der; 6 ve 8 fark olmayan yerleri de saymaktır. Doğru cevap D.

Zor sorular: yön değiştiren ve dönüşen nesneler

Zor sorularda 4 ya da 5 fark vardır. Kaybolma, renk ve boyut farklarına iki tür daha eklenir: bir nesnenin başka bir nesneye dönüşmesi (kuşun yerinde kelebek) ve bir nesnenin öbür yöne bakması. Bu sorularda kontrol listesinin bütün soruları sorulmalıdır.

Örnek 5

Kumsal: kuş kelebeğe dönüşmüş

1. A
2. B
3. C
4. D

Çözümü göster

1. A
2. B
3. C
4. D

1. Gökyüzü: üstteki resimde bulutun önünde iki mavi kuş var. Alttaki resimde soldaki kuş yok (1. fark); sağdaki kuşun yerinde mavi bir kelebek var (2. fark).
2. Kumsalın sol yarısı: şemsiye, iki top ve deniz yıldızları iki resimde de aynı.
3. Kumsalın sağ yarısı: üstteki yengeç alttaki resimde daha büyük (3. fark); sağdaki iki kovadan üstteki de daha büyük (4. fark). Alttaki yengeç ve alttaki kova aynı.
4. Toplam 4 fark. Kuşun kelebeğe dönüşmesi tek bir farktır.

Kuşun kelebeğe dönüşmesini iki fark sayan çocuk 5 der; büyüyen yengeci ya da kovayı kaçıran 3 der. Doğru cevap A.

Örnek 6

Karlı gün: kuş öbür yöne bakıyor

1. A
2. B
3. C
4. D

Çözümü göster

1. A
2. B
3. C
4. D

1. Sol üst: güneşin altındaki mavi kuş üstteki resimde sola, alttaki resimde sağa bakıyor (1. fark). Aşağıdaki ikinci kuş aynı.
2. Sağ: sağdaki penguen alttaki resimde daha büyük (2. fark).
3. Alt orta: üstteki resimde iki kardan adamın arasında bir tavşan ve küçük bir penguen var. Alttaki resimde sağdaki kardan adam (3. fark), aradaki tavşan (4. fark) ve küçük penguen (5. fark) yok.
4. Soldaki tavşan, ağaçlar ve soldaki kardan adam aynı. Toplam 5 fark.

Kuşun yön değiştirmesini kaçıran çocuk 4 bulur; 4 şıklarda yoktur, bu da bir tur daha taramanın işaretidir. 6, 7 ve 8 ise fark olmayan yerleri de saymaktır. Doğru cevap A.

Örnek 7

Çiftlik: iki dönüşüm, beş fark

1. A
2. B
3. C
4. D

Çözümü göster

1. A
2. B
3. C
4. D

1. Sol üst: ahırın üstündeki mavi kuşun yerinde alttaki resimde mavi bir kelebek var (1. fark). İki pembe kelebek aynı.
2. Orta: ahırın sağındaki koyun (2. fark) ve onun sağındaki civciv (3. fark) alttaki resimde yok.
3. Sağ: sağdaki civciv alttaki resimde daha büyük (4. fark). Sağ alttaki koyunun yerinde ise bir tavuk var (5. fark).
4. Tavuklar, ahır ve çit aynı. Toplam 5 fark.

Dönüşen iki nesneyi ikişer fark sayan çocuk 7 bulur; bir farkı kaçıran 4 der. Doğru cevap A.

5 adımda çözüm yöntemi

Her fark bulma sorusunda aynı sırayı izlemek, hem farkları kaçırmayı hem de iki kez saymayı önler:

1. Resmi tanı. Sahne nerede geçiyor, hangi nesneler var? Birkaç saniye iki resme de genel olarak bakın.
2. Bölgelere ayır. Resmi dört parçaya bölün; sol üstten başlayıp kitap okur gibi ilerleyin.
3. Nesne nesne karşılaştır. Her bölgede üstteki resimden bir nesne seçin, alttaki resimde aynı yere bakın; renk, boyut, şekil, sayı ve yön sorularını sorun.
4. İşaretle ve say. Her farkı gösterip numara verin; işaretlenen fark bir daha sayılmaz.
5. Şıklarla kontrol et. Sayınız şıklarda yoksa ya da emin değilseniz bir tur daha tarayın.

Çeldirici tuzakları ve sık yapılan hatalar

Şıklardaki sayılar doğru cevaba çok yakındır; tek bir farkı kaçırmak ya da bir farkı iki kez saymak yanlış şıkka götürür. En sık yapılan hatalar:

• Büyümeyi kaçırmak: Nesne yerinde ve rengi aynı olduğu için büyüdüğünü fark etmemek.
• Yön değişikliğini kaçırmak: Öbür yöne bakan kuşu “aynı kuş” sanmak.
• Dönüşümü iki kez saymak: Kuşun kelebeğe dönüşmesini “bir kuş gitti, bir kelebek geldi” diye iki fark saymak.
• Kalan parçayı ayrı saymak: Kaybolan çiçeğin yerinde kalan sapı ya da kurbağanın oturduğu nilüfer yaprağını ayrı bir fark sanmak.
• Rastgele bakmak: Resmin bir yerinden ötekine atlarken bir köşeyi hiç taramamak.
• Erken durmak: Birkaç fark bulunca aramayı bırakmak; kolay sorularda bile 3 fark olabilir.

Evde nasıl çalışılır?

Fark bulma, gündelik hayatta oynanabilecek en kolay dikkat oyunlarından biridir. Birkaç oyuncak ya da bir kâğıt kalem yeterlidir.

• “Ne değişti?” oyunu: Masaya 6-8 nesne dizin. Çocuk 20 saniye baksın, sonra gözlerini kapatsın. Bir nesneyi kaldırın, yerini ya da yönünü değiştirin; çocuk neyin değiştiğini bulsun.
• Kendi fark bulmacanız: Basit bir resmi iki kez çizin (ev, ağaç, güneş). İkinci resimde 2-3 şeyi değiştirin: bir pencereyi silin, güneşin rengini değiştirin, ağacı büyütün. Sonra çocuk size bulmaca hazırlasın.
• Fotoğrafla oyun: Oyuncaklardan bir düzen kurup telefonla fotoğraf çekin; bir şeyi değiştirip ikinci fotoğrafı çekin. İki fotoğrafı yan yana karşılaştırın.
• Zorluk sırası: Önce kaybolan nesneler ve renk farkları, sonra boyut, en son yön ve dönüşüm farkları.
• Süre: Haftada birkaç kez 10-15 dakika yeterli. Süre tutmayın; amaç hız değil, sistemli bakmaktır.

Alıştırmalar

Aşağıdaki 8 soruyu çocuğunuzla birlikte çözün. Her soruda farkları bölge bölge bulup sayın, sonra şıklara bakın. Telefonda resimler küçük görünürse iki parmakla yakınlaştırın. Cevabı ve farkların listesini düğmeyle görebilirsiniz.

1. Alıştırma 1

   

   1. A
   2. B
   3. C

   Cevabı göster

   Doğru cevap: B. 3 fark, üçü de alttaki resimde eksik: 1) sağdaki pembe kelebek, 2) sağ kenardaki tavuk, 3) soldaki iki koyundan alttaki.

2. Alıştırma 2

   

   1. A
   2. B
   3. C
   4. D

   Cevabı göster

   Doğru cevap: A. 3 fark: 1) sol üstteki kırmızı balon alttaki resimde yok, 2) ortadaki sarı balon altta kırmızı, 3) sağdaki pembe kelebek altta mavi.

3. Alıştırma 3

   

   1. A
   2. B
   3. C
   4. D

   Cevabı göster

   Doğru cevap: C. 3 fark: 1) güneşin sağındaki kırmızı uçurtma alttaki resimde yok, 2) aşağıdaki mor uçurtma altta kırmızı, 3) iki pembe kelebekten aşağıdaki, alttaki resimde sarı.

4. Alıştırma 4

   

   1. A
   2. B
   3. C
   4. D

   Cevabı göster

   Doğru cevap: D. 3 fark, üçü de alttaki resimde eksik: 1) en soldaki kırmızı çiçek (yalnız sapı kalmış), 2) soldaki mavi kelebek, 3) sarı yılan.

5. Alıştırma 5

   

   1. A
   2. B
   3. C
   4. D

   Cevabı göster

   Doğru cevap: A. 4 fark: 1) sol üstteki pembe kelebek altta daha büyük, 2) mavi kelebeğin üstündeki pembe kelebek altta yok, 3) sağdaki mor çiçek altta sarı, 4) sol alttaki kurbağa altta yok.

6. Alıştırma 6

   

   1. A
   2. B
   3. C

   Cevabı göster

   Doğru cevap: B. 5 fark: 1) soldaki büyük kırmızı çiçek ve 2) onun sağ üstündeki ikinci kırmızı çiçek altta yok (ikisinin de sapı kalmış), 3) sağ kenardaki mor çiçek altta turuncu, 4) sol üstteki küçük sarı çiçek altta daha büyük, 5) sağdaki sarı çiçek altta daha büyük.

7. Alıştırma 7

   

   1. A
   2. B
   3. C
   4. D

   Cevabı göster

   Doğru cevap: B. 5 fark: 1) sol kenardaki kırmızı çiçek altta mor, 2) sağdaki iki mor çiçekten üstteki ve 3) alttaki altta yok, 4) iki arıdan üstteki (sarı çiçeğin sağındaki) altta yok, 5) soldaki yeşil kurbağa altta turuncu.

8. Alıştırma 8

   

   1. A
   2. B
   3. C
   4. D

   Cevabı göster

   Doğru cevap: C. 4 fark: 1) sağdaki mavi kuş altta sarı, 2) sağdaki yusufçuk altta yok, 3) soldaki kurbağa altta yok (nilüfer yaprağı yerinde duruyor), 4) sağdaki ördek altta yok.